Skala Mohsa – co to jest i czemu jest ważna przy wyborze biżuterii?

Skala Mohsa jest szczególnie przydatna do identyfikacji minerałów. Cieszy się ona dużą popularnością ze względu na możliwość szybkiego wyznaczenia przybliżonej twardości minerałów w prosty sposób. Powszechnie wiadomo, że diament jest
najtwardszym kamieniem, lecz co to właściwie oznacza?

Co to jest twardość?

Jedną z najważniejszych cech fizycznych minerałów jest twardość. Ustalenie twardości kryształu jest konieczne do prawidłowej identyfikacji okazu.

W praktyce, twardość minerału jest oceniana poprzez porównanie jego zdolności do zarysowania innych minerałów. Kryształ o większej twardości jest w stanie zarysować kamień o mniejszej twardości. Spowodowane jest to różnicami w strukturze i siłach wiązań między atomami.

Co to jest skala twardości Mohsa?

Friedrich Mohs był niemieckim fizykiem, chemikiem, geologiem i mineralogiem oraz wykładowcą akademickim. W 1812 roku opracował skalę, obejmującą 10 wzorcowych minerałów o różnej twardości i uszeregował je od najmniej twardego (1) to najtwardszego (10). Otrzymała ona nazwę skala twardości Mohsa.

Skala Mohsa jest bardzo przydatnym narzędziem, lecz niestety mało dokładnym. Ciężko jednoznacznie zdefiniować jaka jest różnica pomiędzy twardością 5 i 6 – brakuje tu wartości pośrednich.

Skala Mohsa - 10 minerałów
Infografika przedstawia skalę Mohsa. Im minerał jest twardszy, tym większa jego cyfra na skali.

Skala twardości Mohsa – jak ją interpretować?

Skala Mohsa obejmuje dziesięć wzorcowych minerałów. Liczby w skali mają znaczenie względne. Różnice twardości pomiędzy minerałami w skali są bardzo duże i nieliniowe. Nie oznacza to, że minerał o twardości 4 jest dwa razy twardszy od minerału o twardości sklasyfikowanej jako 2. Istnieje parametr, który mówi o twardości absolutnej. Oznacza to, że:

Skala Mohsa i twardość absolutna minerałów - porównanie
Infografika przedstawia porównanie skali Mohsa i twardości absolutnej materiałów. Można zauważyć, że różnice pomiędzy minerałami są nieregularne, nieliniowe.

Skala Mohsa – porównanie twardości minerałów

Żeby dowiedzieć się, jak twardy jest minerał, należy wykonać eksperyment. Celem jest sprawdzenie, jakimi minerałami wzorcowymi daj się go zarysować. W ten sposób, łatwo można ustalić, gdzie powinien on być usytuowany w skali Mohsa.

Przykładowo, jeśli wybraną próbkę da się zarysować kwarcem (twardość 7), a topazem (twardość 8) już nie, to znaczy że twardość minerału znajduje się właśnie w tym przedziale. Gdyby zdarzyła się sytuacja, że testowane materiały rysują się wzajemnie, mamy wtedy do czynienia z taką samą twardością.

Ważnym szczegółem jest trwałość zarysowań. Jeśli ślad jest trwały, czyli nie da się go zetrzeć szmatką lub palcem – oznacza to prawidłowe zarysowanie. Wtedy możemy być pewni, że jego twardość jest niższa od wykorzystanego minerału wzorcowego.

Rysa, która z łatwością daje się usunąć dowolnym materiałem, oznacza, że mamy do czynienia z odwrotną sytuacją. To nasz badany materiał zarysował próbkę. W rezultacie, nasz minerał jest twardszy od wzorca.

W warunkach domowych można wykorzystać łatwo dostępne materiały:

Co ma wspólnego skala twardości Mohsa z biżuterią?

Dzięki znajomości skali twardości Mohsa z łatwością można określić jak prawidłowo przechowywać różne rodzaje biżuterii. Topaz może zarysować opal, więc powinny być przechowywane osobno.

W złotnictwie i jubilerstwie, wybór odpowiednich kamieni jest niezwykle istotny. Należy wybierać kamienie o odpowiedniej twardości, które będą odporne na zarysowania i utratę połysku w wyniku codziennego noszenia. Kamienie o niższej twardości mogą łatwo zarysować się na skutek kontaktu z innymi przedmiotami lub utracić swój blask w wyniku zużycia.

Polecamy zaznajomić się z tematem twardości ulubionych kamieni, szczególnie jeśli rozważamy zakupy biżuterii do codziennego użytku. Zaleca się, aby twardość wynosiła 7 lub więcej. Tym cechują się kamienie szlachetne.

Trwałe kamienie do biżuterii

Z jakością i trwałością w parze idzie zwykle cena, lecz nie oznacza to, że odpowiednim wyborem będą jedynie diamenty! Jest wiele pięknych, mało popularnych kamieni, oto najciekawsze z nich:

Warto zwrócić uwagę na perły. Wyglądają pięknie, natomiast mają zaskakująco niską twardość – 2,5 w skali Mohsa. Oznacza to, że nie jest to najlepszy materiał na biżuterię, z pewnością nie na co dzień. Koniecznie należy uważać przy przechowywaniu – nie można dopuścić do sytuacji, że perłowe ozdoby będą luźno przechowywane w szkatułce z biżuterią.

Skala Mohsa – podsumowanie

Skala Mohsa, stworzona przez Friedricha Mohsa w 1812 roku, jest kluczowym narzędziem w identyfikacji minerałów, umożliwiając szybki pomiar ich twardości. Choć użyteczna, skala ta jest mało precyzyjna, a brak wartości pośrednich komplikuje porównywanie twardości minerałów.

Twardość rośnie nieliniowo, co sprawia, że różnice są znaczne. Interpretacja skali Mohsa polega na porównywaniu zdolności minerału do zarysowania wzorców.

W kontekście biżuterii, wybór kamieni o odpowiedniej twardości jest kluczowy dla jej trwałości. Diamenty są najtwardsze, ale kamienie o twardości 7 lub wyższej sprawdzają się doskonale w ozdobach codziennego użytku.